Gecenin Sonunda Aynadan Geçerken

(Bu öykü ‘San Lorenzo Gecesi’ filminin ayna sahnesinin değişik bir yorumu olarak da okunabilir)

Hayır, sen görmedin o filmi, sevgilim.
O filmi, yalnızca benim anlattığım kadarıyla ve benim anlattıklarımdan bilmektesin. Ama sen, o geceyi nice filmi görmüşlerden daha iyi yaşadın. Çünkü görenler arasında pek azı bu geceye, şimdi bizim yaşamakta olduğumuz geceye varabildiler; pek azı, bu odaya, böyle bir odaya girebilme cesareti gösterebildiler.
Biz, o filmdeki yaşlı kadın ve yaşlı erkek gibi, elli yıldır evli olmadıktan sonra ve ancak rastlantı sonucu bir odaya, aynı odaya düşüp gecemizi yaşamış değiliz.

Çünkü biz, yaşamayı hiçbir zaman ertelemedik.

Belki bizim, senin ve benim İthaka’ya yolculuğumuz, o Yunanlı şairin dizelerinde üstü örtülü savunduğunun aksine , o kadar zaman almadı. Oysa biliyorsun, yine o şairin bir başka şiirinin dizelerinden yelken açmıştım sana. Gürültülü Bir Kahvenin İçerdeki Odasında, gençliğinde eline sevgi adına ne fırsat geçmişse, beklemenin düzmece bilgeliği uğruna hoyratça harcayıp sonra yaşanmamış anıların ağırlığıyla gözleri kapanan o yaşlı adama benzememek için, yıllarıma meydan okuyarak sana elimi uzatmıştım.

Ama sonunda İthaka’dayız işte.Bir anlamda, belki benim de yolculuğum yıllarca sürmüştür, şairin öğüdünü tutmuşçasına; bir anlamda , dizelerde yazılı olduğu üzere, ylda kazandığım onca şeyle zenginleşmiş gibi. Gelgelelim bir noktadan sonra bizim bütün serüvenimiz, sanki o şiire bir meydan okuyuş; çünkü “İthaka’dan zenginlikler beklemeyesin...” diyen koca şaire inat, bütün zenginliklerin bu odada olduğunu, bu gecede gizlendiğini bilmekteyiz; hep biliyorduk.

Bu bilgi, mezhebimizin henüz kitaplara geçmemiş dualarında yazılıydı.

Şimdi birbirimize bunca yakın, bizi aşıyan döşeğin bir kenarından gözlerine baktığım anda, gece ayinlerinin ilk çanlarını duyuyorum.
Şimdi, şu an, yalnızca seni hissetmekle sınırlanamıyor.
Bir sarılış var, bir birliktelik, ama yalnızca bu değil.
Şimdi bende ve ta içimde, derinliklerimdesin, yalnızca şehvetin anahtarlarının hiçbir zaman açamayacağı kapılarından girmişsin, ve ben susuzluğumu seninle gidermekteyim; önce damla damla, sonra gür bir kaynağın fışkırmalarıyla.

İthaka’ya götüren denizlerin hepsi, ansızın içilebilir olmuş...

Mussolini’nin faşistleriyle antifaşistler, artık son savaşlarını veriyorlar. İtalya’nın tarlaları savaşın son yılında insanlıklarını çoktan unutmuş, umarsız canlılarla dolu. Ama San Lorenzo Köyü’nün bir evinde, iki kişilik bir yatağın, basit bir konsolun ve küçük bir duvar aynasının bulunduğu bir odada, hala umut var. Elli yıldır birbirleriyle evli olmayan –bir zamanlar birbirleriyla evli kalmış- bir kadın ve bir erkek, sabahın ilk ışıklarıyla ilk ortak günlerine gözlerini açmışlar. Belki bundan sonra birlikte kalacaklar, belki yolları –isteyerek veya istemeksizin- yine ayrılacak; belki bir daha sınırlı bir yatağın uçsuz bucaksızlığını hiç ama hiç paylaşamayacaklar; filmin akışı, bu konuda bize bir açıklık getirmiyor. Ama kesin olan bir nokta var: Elli yıldır birbirleriyle evli olmayan bu kadın ile bu adam, bundan sonra her şeylerini ortaklaşa yaşayacaklar. Çünkü sabahın ilk ışıklarıyla kalkan ve köy meydanından gelen seslerin kimlere ait olduğu –bir gece öncesinin aksine, bunların faşistelrden mi yoksa antifaşistlerden mi geldiğini artık hiç ama hiç umursamaksızın- anlamak için pencereye doğru yürüyen kadın, pencere ile yatak arasındaki duvarda asılı, sağ alt köşesi kırık aynanın önünden geçerken, evli olmadığı onca yıl boyunca ilk defa bir aynanın önünde duracak. Sağ elinin parmaklarını, yılların ve Campan bağlarındaki üzümlerin çoktan morarttığı parmaklarını belki de ilk kez sert bir biçimde değil, ama okşarcasına –bir gecelik okşama, en kökleşmiş sertliklerin geleneğine son verebilir- kaldırıp saçlarında gezdirecek; belki o güne kadar bir sabah vakti içinde bir erkeğin de bulunduğu bir odada alna düşmüş saçları kaldırmak için hiç başa götürülmemiş olan o parmaklar, tatlı bir acemilikle ilk anda yolunu bulamayacak ve aynanın yanında asılı Meryem tasvirinin yanmakta olan minik kandiline değecek. Ama kadın, evli olmadığı elli yıldan bu yana ilk kez, ocak başlarında sıçrayan kıvılcımlardan acı duyduğunda yaptığının tam tersine, parmaklarına değen sıcak kandil yağından ötürü yüzünü buruşturmayacak. Sadece, birkaç saniye için parmaklarının yolculuğuna ara verecek ve dönüp Meryem tasvirine bakacak, ellerini kavuşturmadan...

BU GECEKİ GİBİ HİÇ SEVMEDİĞİMİ DÜŞÜNMEK DUA YERİNE GEÇMELİ SAHTE TAPINAKLAR GÜN GELİP BOŞALMALI VE HERKES YENİ ZAMAN DUALARINA KULAK VEREBİLMELİ ZATEN DUA DİYE BİR ŞEY VARSA EĞER BU GECEDEN SONRA SENİNLE ÖĞRENDİM DAHA ÖNCE SAHİBİNİ ARAYAN DUALAR VARDI İÇİMDE ŞİMDİ TANRISINI BULMUŞ DUALARA DÖNÜŞTÜ

Yarı karanlıkta, konsolun çok yakınındaki aynada yüzünü görmek için bir an doğruluyorsun.
Neyi aradığını biliyorum.
Dönüp uzun uzun bana bakıyorsun.
Aynada bulamadığını benim yüzümde buluyorsun.
Yine yarı karanlıkta, bir gülümseme yayılıyor dudaklarına.
Bir zafer sevinci. En pahalı Venedik aynalarının bile yansıtamayacağı bir şey var, ancak bakışlarımızla paylaştığımızda yüzlerimizden yansıyabilen. Dudaklarımızda ise, dediğim gibi, bir zafer sevinci.
Artık hiçbir utanca yenik düşmeyecek bedenlerimiz, onca zamanın ardından yine bizden yana. Kimi zaman parmak uçlarımızla çıkartıyoruz bu bedenlerin haritasını; biz, gerçekte kim olduğumuzu bulma işini ilerde daha güzel, daha özgür olacağı söylenen bir toplumda, sözde tıpkı bize benzeyecek başkalarına bırakmıyoruz. Biz bu gece bu odaya kadar varabilmişken, yüzyıllar boyunca mezhebimize yağdırılış bütün lanetleri sonunda yerine gelebilmiş dualara çeviriyoruz. Biliyoruz ki, hiçbir kitapta yasaklanmamıştı birbirini bunca özlemiş bedenlerin bir araya gelmesi, ve o bedenlerin arasına dikilmiş çatık kaşlı tanrı tasvirlerinin hepsi de düzmece putlardı.


Şimdi dışımızdaki aynayı bütünüyle unutmuşsun; belki bize kadar gelenler, yarını olmayan gecelerin düzmece adlarla girilen otellerinde seralarda yetişme sevgilerle yetinebilirlerdi. Ama bizim bu gece aradığımız, umudun kurtlanmış bağbozumlarından arta kalanlar değil.
Biz bu gece, bu odada insanların tanımlamaktan bile korktukları, hep hasıraltı ettikleri tutkulara, peş peşe çöken günlerimiz yüzünden sığınmadık.
Hayır, biz sığınmadık.
Çünkü biz, nicedir hazırdık bu geceye.
Çünkü kimbilir kaç hüzün öncesinde yazılmış öyküleri ikimiz de çoktan okumuştuk.
Bugüne kadar kaç coşkunun yelkenlerinin insan ağzından çıkma kötülüklerle paramparça edildiğini, sen ve ben BİZ olmaya kalkışırsak eğer, daha kaç cehennem söylencesinin gerçekte hiçbir tanrıya adanmamış tapınaklarda, sevgisizliğin taşlarına kazınacağını biliyorduk.
Bu gece bu odaya girdiğimizde, ve sen artık ışığı kapatabileceğimizi söylediğinde, yüzlerimizde Zeytindağı’ndan bu yana bütün hüzünlerin haritası çiziliydi.
Belli ki bu geceye, bedenlerimiz yüzünden sonradan tövbelere sığınmayacak kadar hazırdık. Yarının insanları, değil mi ki biz bu geceyi BİZ olarak yaşayabildik, ayna diye bizlere bakacaklar; işte o zaman hep güneşten yana olanların tarihini yazanlar, bizi sürüden kovanları anımsayacaklar ve kanlı söylentilerin işkence odalarını sonrasız kapatıp, onlar da BİZ olacaklar...

BİZ KAÇ HAYATTAN SONRA BULDUK DERSİN BİRBİRİMİZİ KAÇ TÖVBENİN BOZULMUŞLUĞUDUR BU YERYÜZÜ CENNETİ ŞİMDİ SABAHIN VE AKŞAMIN IŞIKLARINDA DİZ ÇÖKMÜŞ HEP BİZİM TAPINAKLARIMIZDAYIM ÖLDÜRMEYECEKSİN DEMİŞTİ MUSA ŞİMDİ BU ODANIN ÖTE YAKASINDAKİ İNSAN DENİZLERİ HEP KANLI GÜNLER VARDIR GECEYİ BEKLEMEKLE GÜZELLEŞİR YAĞMURU HEP BEKLİYORDUK VE BANA DEĞEN DUDAKLARINDAKİ ISLAKLIK İLK YANITIYDI BUNCA YAĞMUR DUASININ VEREN HANGİ TANRIDIR BULDUK MU BANA İLK SARILDIĞINDA PARİS’Tİ DÜŞLERİMDE HELENA TROYA’YI TEK BAŞINA KURTARABİLİRDİ O ZAMAN BELKİ SÖYLENCESİZ KALACAKTIK TARİH ÖNCESİNDEN DÜN GECEYE UZANAN YOL DAHA KISALACAKTI TEN YOLCULUKLARI VARDIR BÜTÜN ÖLÜMLERİ VE UTANÇLARI YENER

Kadının duraklamış eli yolunu sürdürecek. Alnına düşmüş iki tutam saç itilecek geriye doğru, yatırılarak. Ve kadın aynaya bakıp elli uzun yılın yüzüne çizmiş olduğu haritayı aradığında, o güne kadar hiç gitmediği ülkelerin yolunu bulacak. Bir sabah yeli geceliğinin içine süzülüp, bedeninin daha yeni sürülmüş toprağına can katacak. Sonra silah sesleri duyulacak dışarıdan, odanın içinde direnen yaşama karşın. Belki ölüm, belki d kurtuluşun müjdecisi. Ama kadın hiç bilmeyecek hangisi olduğunu, çünkü artık bilmeyi istemeyecek. Sırtını pencereye dönüp odanın içine, yatağa, o yataktaki elli yıldır evli olmadığı adama bakacak. Her şeyin, o gecede olup bitmiş her şeyin belki de yalnızca o gece için geçerli olduğunu düşünecek. Aldırmayıp, adamın mavi gözlerine dalacak. Musa’nın yardığı denizin maviliği kaplayacak her yanını. Şimdi o denizin ve bu odanın dışındaki bütün insan denizşerinin kanlar içinde olduğunu düşünecek. Silah sesleri sıklaşacak. Merdivenden yukarı çıkanların ayak sesleri duyulacak. Adam da artı doğrulmuş olacak yataktan.Elini konsoldaki tabancaya uzatacak. “Neden?” diye bağıracak kadın. “Kendimizi savunmalıyız,” diye karşılık verecek adam. “Hayır!” diye haykıracak kadın, geceliğini üstünden koparırcasına çıkarırken. Odayı dolanmakta olan sabah yeli, artık hiçbir engelle karşılaşmaksızın bu bedende izlerini sürebilecek. “Hayır!” diye yineleyecek kadın. ÉBen aynanın önünden geçebildim artık! Şimdi silahla karşı koymak yok. Şimdi öldürmeye karşı yaşamın söyleyebilecek bir şeyi olmalı.” Ve anlayacak adam. Kadını elli yıllık bir gerdek özlemiyle kendine çekecek. Bu sırada da kapı belki durmadan tekmelenecek, tekmelenecek...

Film böyle bitmemiş olabilir. Dahası, böyle bitmemişti. Bu, benim sana anlattığım son.
Aslı başka türlü olabilir.
Ama ben sana başka türlü anlatamazdım.
Çünkü şimdi bedenimde soluklarını doyasıya öğütürken, filmdeki adama silah çektiremezdim.


Hafif bir aydınlık.
Sabahın ilk ışıkları ya da yoldan geçen bir araba.
Şimdi, senin yanında eski kitaplardaki ölümsüzlüğün adının yaşamamak olduğunu öğreniyorum.
Solukların yüzüme yaşamın dizelerini yazıyor.
Dünya, günah çıkartmak için kapımızı vuruyor.
Oysa bizim odamızda bir sevginin gece vardiyası başlamakta.
Artık zaman geçmez oluyor, çünkü onu birbirimize armağan ediyoruz.
Şimdiye kara uzatmalı yalnızlıkların gece bekçisiydim, diye bağırmak istiyorum.
Dün gecenin yağmurlarıyla bitti uzatmalı yalnızlıklar, diyorsun, aynanın önünden geçtik artık.
Şimdi bu döşeğin salında kulaçladığımız cennet, bilinen bütün dua kitaplarından çıkarılmalı.

Çıkarılmalı ki, insanlar yeniden birbirlerinin duası olabilsinler...

AHMET CEMAL

At the End of the Night, Through the Looking-Glass...

(This short story can be read as an interpretation of the mirror scene in the film “The Night of the Shooting Stars”[1])

No, you haven’t seen that film, my love.
You only know that film as far as I recount and from what I recount. But you lived that night much better than those who have already seen the film. Because so few among those who have watched it could reach this night; the night that we are living through; so few could dare to enter this room, a room like this.
We are not like that old woman and the old man in the film, who, after not being married for fifty years, but only coincidentally meet in a room, in the same room and spend the night.

Because, we have never postponed living.

Maybe our, your and my journey to Ithaca, contrary to the Greek Poet’s veiled argument in his lines, did not take that much time. However, you know from the lines of another poem of the same poet that I had sailed to you. In the Back-Room of a Noisy Coffeehouse, I gave my hand to you challenging my years, just in order not to be like that old man, who in his youth for the sake of the fake wisdom of waiting, clumsily wasted every opportunity that came over about love, then with the weight of those unlived moments whose eyelids were going down.

But at last we are in Ithaca. In a sense, maybe my journey also took years, like obeying the poet’s advice; in a sense, as expressed in the lines, like getting richer with all the things I have gained on the way. However, after a point, all our adventure is as if a challenge to that poem; because contrary to the great poet saying “Shall you not expect any richness from Ithaca...” , we know that all the richness is within this room, hiding in this night; we have always known it.

This information, was written in the prayers of our sect, which have not yet been included in the books.

At this moment we are so close to each other; looking into your eyes from one edge of the bed carrying us, I hear the first bells of the night prayers.
Now, this moment, can not be limited by only feeling you.
There is an embracing, a togetherness, but not only this.
Now you are in and even inside me, within the depths of me, you had entered through the doors which cannot be opened only by the keys of passion, and I am quenching my thirst with you; at first drop-by-drop, then as if the gushing out of a bold spring.

All the seas to Ithaca, are suddenly drinkable...

The fascists of Mussolini and the antifascists are having their last fight. The fields of Italy, in the last year of war, have already stripped off humanity, full of hopeless creatures. But in a house in the village of Saint Lorenzo, in a room, where a bed, a simple console and a little wall-mirror exist, there is still hope. Not being married for fifty years – yet been married to each other for some time- a woman and a man opened their eyes to their first common day with the first lights of the morning. Perhaps from now on they will stay together, perhaps their ways –willingly or unwillingly- will be parted again; perhaps they will not be able to share the eternity of a limited bed once more; the later scenes of the film, does not bring any clarity on this subject. But here is a certain point: Not being married to each other for fifty years, this woman and this man will live everything in common from now on. Because, waking up with the first lights of the morning, and walking towards the window in order to understand to whom belong the voices coming from the village square –unlike the night before, not caring whether they belong to fascists or antifascists-, the woman will stop in front of the mirror which is hanged on the wall between the window and the bed and broken on the right side below, for the first time in fifty years she has not been married. She will move the fingers of her right hand, which already turned purple by the years due to the grapes of Campon vineyards, through her hair maybe for the first time not harshly; but like stroking –stroking only once may end the tradition of a most established harshness-; maybe it was not until that day that in a morning, in a room where a man is present, those fingers, which have never been taken to head in order to put away the hair fallen on the forehead, will fail to find their way in a sweet inexperienced manner and touch the little oil-lamp of a Mary icon hanged near the mirror. But the woman, for the first time she has not been married for fifty years, unlike how she reacted when she suffered from the sparks of the hearth, will not crumple her face because of the hot oil of the oil-lamp. Just for a few seconds she will stop the journey of her fingers and have a look at the Mary icon, before she unites her hands...

THINKING THAT I HAVE NEVER LOVED LIKE TONIGHT SHOULD BE UNDERSTOOD AS A PRAYER COUNTERFEIT TEMPLES SHOULD BECOME VACANT AND EVERYBODY SHOULD BE ABLE TO LISTEN TO THEIR PRAYERS OF THE NEW TIMES IN ANY CASE IF THERE IS SOMETHING AS PRAYER TONIGHT I LEARNED IT WITH YOU BEFOREHAND THERE WERE PRAYERS INSIDE ME LOOKING FOR THEIR OWNER NOW THEY HAVE TURNED INTO THE PRAYERS WHICH HAVE FOUND THEIR GOD

In the half-darkness, for a moment, you straighten up to see your face in the mirror very near to the console.
I know what you are looking for.
You turn and look at me for a long time.
You find on my face what you could not find in the mirror.
Still in the half-darkness, a smile conquers your lips.
A joy of victory... There is something even the most expensive Venetian mirrors cannot reflect, but it is reflected on our faces when we share it with our looks. On our lips, as I said, is a joy of victory.
From now on our bodies will not be defeated by any shame, after all those times; again they are on our side. Sometimes with our fingertips we draw the map of these bodies; we do not let the job of finding who we are to those who would be “exactly” like ourselves in a society which is predicted to be much free and much beautiful. As tonight, having been able to reach this room, we turn all the curses that have been cast upon our sect to fulfilled prayers. We know that in no-book it was banned, the coming together of the bodies who have missed each other so much, and those frowning god icons cast between the bodies were all fake idols.

Now you have completely forgotten the mirror outside us; maybe the ones, who have come up to us, might be satisfied in the hotels of futureless nights under fake names with loves raised-up in greenhouses.
Tonight, in this room, we did not take shelter in the passions which people have been afraid of even defining and facing, not because of our days falling one after another.
No, we did not take shelter.
Because we were already ready for this night.
Because we had already read the stories written who knows how many periods of mourning ago.
We have already known that until today how many sails of enthusiasm have been destroyed by the wickedness of human tongue; if you and me try to be WE, how many phrases of hell will be engraved on the stones of lovelessness in the temples not dedicated to any god (we have already known it).
Tonight as we entered this room, and when you said we can turn off the light, there appeared on our faces a map of all the sorrow since the Mount of Olives.
Evidently, we were ready for the night so as not to take shelter in repentances on account of our bodies. The people of tomorrow, as we lived tonight as WE, will look into us as mirrors, it is when those who have always written the history of the supporters of the sun will remember the ones who have dismissed us from the flock, and closing the torture-rooms of bloody conversations, they will become US, too.

HOW MANY LIVES AFTER WE HAVE FOUND EACH OTHER DO YOU THINK IT IS THE BREAKING OF MANY REPENTANCES THIS EARTHLY PARADISE IS NOW ON ITS FEET IN THE LIGHT OF MORNING AND EVENING I WAS ALL THE TIME IN OUR TEMPLES YOU WILL NOT KILL SAID MOSES NOW THE SEAS OF PEOPLE BEYOND THE SHORES OF THIS ROOM THERE ARE ALWAYS BLOODY DAYS WAITING FOR THE NIGHT MAKES IT BEAUTIFUL WE WERE ALWAS WAITING FOR THE RAIN AND THE WETNESS OF YOUR LIPS TOUCHING ME WAS THE FIRST RESPONSE TO ALL THAT PRAYERS FOR RAIN WHICH GOD WAS IT THAT GAVE IT HAVE WE FOUND WHEN YOU FIRST EMBRACED ME IT WAS PARIS IN MY DREAMS ONLY THEN HELEN COULD HAVE SAVED TROJA ALONE MAYBE WE WOULD BE LEFT SPEECHLESS THE WAY FROM THE PREHISTORY TO YESTERNIGHT WOULD BE SHORTHENED THERE ARE BODY VOYAGES CONQUERING ALL DEATHS AND SHAMES

The woman’s hesitated hand will go on its way. Two small pinches of hair fallen on the forehead will be put backwards, slightly. And when the woman looking into the mirror, searches for a map drawn on her face by those fifty years, she will find the ways to the countries that she have never travelled before. A morning breeze creeping into her nightgown will refresh the newly-ploughed soil of her body. Afterwards sounds of gunfire will be heard coming from the outside, in contrast to the life, resisting in the room. Perhaps it is death, perhaps the herald of salvation. But the woman will never know which one, because she will not want to know. Turning her back to the window, she will look, into the room, to the bed, at the man in that bed, whom she has not been married for fifty years. She will think that everything, everything that happened that night was peculiar to that night only. Not minding, she will dive into the blue eyes of the man. The blueness of the sea that Moses had split, will cover all around. She will now think that all the seas of humanity outside this room are in blood. The sound of gunfire will become more frequent. The footsteps of the men coming upstairs, will be heard. The man will be straightened from the bed. He will move his hand towards the gun in the console. “Why?” will cry the woman, as she takes off her nightgown roughly. The morning breeze hanging about the room, can now trail on this body without any prevention. “No!” will repeat the woman. “I was able to pass in front of the mirror! No resisting with gun now. Now there must be something life wants to say against dying”. And the man will understand. He will pull the woman to himself with a fifty-year bridal longing. At this while the door will continually be kicked, kicked...

The film may not have ended this way. Actually, it did not. This is the end that I am telling you.
The actuality may be different.
But I could not have told you it in any other way.
Because now, as I am grinding your breath on my body, I could not have let the man in the film draw a gun.

A weak light....
The first lights of the morning or a car passing-by...
Now, by your side I learn that the name of the immortality in the old books was not-living.
Your breath is writing on my face, the poetry of life.
World is knocking at our door for confession.
Yet, in our room a nightwatch of love is just starting.
Time passes no more, as we gift it to each other.
I want to shout as, until now I was the night-watchman of extensive loneliness.
With the showers of yesternight the extensive loneliness is over, you say, we have passed through the mirror.
Now, the paradise, which we are sailing through on this bed as our raft, must be removed from all prayer books.

It should be removed, so that people can become the prayers of each other again.

AHMET CEMAL

[1] “La Notte di San Lorenzo”(org.title) Italy, 1982. Vittorio & Paolo Taviani, dir.s (translator’s note)

translated by Aslı Özgen