A French Poet in Cyprus: Arthur Rimbaud

“It has been found again! What? Eternity.
It is the sea mingled with the sun.”

Island means escape. It means freedom. It means isolation. It calls one to chase one’s own utopia in the far distance of every civilisation. Cyprus meant all these to the French poet Arthur Rimbaud; a newfound eternity.

Imagine a stone quarry in Cyprus... Then, place a supervisor in this scene... Let this be a French fellow who mostly enjoyed hard work... Let this be Arthur Rimbaud, the poet who charmed the literary scene of Paris with his poems he wrote in his teens only; one who wrote the most innovative and influencing poem of the age when he was only 17. He burnt out all the poems he had written at once, left Europe, and came here, to Cyprus...
Renowned French poet Paul Verlaine mentioned him, “He was neither Devil nor the holy God; he was Rimbaud, a great poet, (...) a distinctive boy!”
Rimbaud was doubtless a genius who shaped the world of poetry with his four-year work, from the age of 16 to the age of 20. He took poetry out of drawing rooms and placed it in the middle of modern life by crying “from your dark poems, let strange flowers burst out, and electric butterflies! See – it’s the century of Hell!” The life of the poet, who claimed, “I is another”, passed quite congruent to this aphorism of him, extending from the world of letters into a world of hard work incorporating two different others.

The Beginning
Rimbaud is known to have a quick start in life in every aspect. He is said to be born with his eyes open in the morning of October 20, 1854. Then, we see him as an obstreperous teenager. He is young, rebellious, and restless, pushing the borders all the time. Given this image of Rimbaud, a photograph of the poet, retouched to show him wearing jeans, was used as a symbol of the student revolt in Paris in May 1968. The restless soul of Rimbaud, which pushed him leave home several times, finally took him thousands of miles, even continents far from his homeland...
The renowned French poet Verlaine receives a letter in a morning of the year 1871. This was a set of poems, one like which he receives a thousand maybe every day. But this time, it was different. The letter was signed ‘Arthur Rimbaud’, and Verlaine was impressed by the imagery of these poems. He sends a reply to Rimbaud, “We await you; we desire you” with a train ticket to Paris attached.
A forerunner of the Decadence movement in France, standing for “art for art’s sake” which will give way to later Symbolism and Aestheticism, Verlaine is shocked upon meeting Rimbaud, for what he was expecting was a 30-year old man; but what he found instead was a 17-year old countryboy. He patrons him in Paris and introduces him to the literary circles in the city. In the meantime, Rimbaud and Verlaine, whose wife is pregnant, get into a homosexual relationship. In his masterpiece ‘A Season in Hell’, Rimbaud traces this relationship. He mentions Verlaine as “a demon” whose “mysterious ways” seduced him.
When Rimbaud attempted to break apart with Verlaine, the poet shoots him in the arm and he was sent into a Belgian gaol for two years. Upon this, Rimbaud shuts him in his room for some time and writes poetry. At the point that he has many poems to fill a book, he takes them and heads for publishing houses. Nevertheless, the society of letters accuses Rimbaud for spoiling Verlaine’s life by first destroying his marriage and then putting him in the jail. Therefore, he is refused by every little publishing house he takes his poems. The young genius is deeply depressed. And this moment is the exact moment in which everything comes to an end. He throws all his poems into fire at once, the ones that compose his masterpiece ‘A Season in Hell’ mostly, and leaves the country. To become an ‘other’... It is the year 1875...

The Escape
“My day is done: I am leaving Europe. The marine air will burn my lungs; unknown climates will tan my skin.” (A Season in Hell)

The year 1878... After stopping by several cities in Africa, Cyprus welcomes Rimbaud with its tranquillity. Here in Cyprus, he works as a supervisor at a stone quarry. He turns out to be a “man of action” totally leaving aside his personality of a “ man of thought”. He takes fancy in doing hard work. Poetry is dead for him. He never mentions his ‘previous’ life and his glorious days in Paris. No one, not even his employer, knows where he is from or who he is. Upon the inquiries concerning his past he replies, “absurd” and goes on “ridiculous, disgusting”. Rimbaud, has become somebody else. He is leading a tranquil and silent life in Cyprus, where he escaped from his past or maybe from himself.
The first letter he wrote from Cyprus to his mother carries the evidences of that dense feeling of isolated loneliness that would seal his life from then on: “The nearest village is one hour away on foot. There is nothing here but a jumble of rocks, a river, and the sea. There are no houses. No soil, no gardens, no trees”. And of course, no poetry...
How come did Rimbaud end up in Cyprus? Is it an escape from love, or from poetry? Or was he only seeking adventure? Maybe... However, a more detailed look will reveal another perspective: The years that covered Rimbaud’s life was an age in which modernism was climbing very fast. Many values underwent a rapid change with the Industrial Revolution that took place in the beginning of the century. Bourgeoisie was the enemy and everything that belonged to the bourgeois world was fought against. Poets were losing their place in the society.
However, towards the end of the 19th century, bourgeoisie started to gain power steadily. In the face of all these rapid changes, the poets and writers questioned their social idealism, had problems of concern and under this pressure preferred to escape. The literary movement that found roots in this circle of writers is the ‘Escapism’.
Under the suddenly changing values of the city, poets and writers escaped to the wilderness and pristine countries. Can we say then Rimbaud was an ‘escapist’? Considering his sudden escape and disappearing from Europe, he can be labelled as an escapist for sure. The word ‘escape’ in literature brings to mind ‘island’. Island means escape, a place far from the traces of civilisation.
Considering that transportation to islands was possible only via ships in the middle of the 19th century, the most attractive place to chase one’s personal utopia was an island.
Nevertheless, Rimbaud did not have a magnificent life in Cyprus. His letters to his mother tell us that he had hard times on this island. However, who can say this life was not what he pursued, his personal utopia? Especially thinking of the dark bohemian character we have here...
Rimbaud leaves the island in 1880 upon a quarrel he has with the workers, and heads for Aden via the Red Sea gradually getting farther and farther from Europe. After 11 years of exile, he sails to Marseille, worried for a fatal ache in his right leg. Diagnosed as cancer, his right leg is amputated and only six months later Rimbaud dies at the age of thirty-seven.

The End
“Let us go... All the filthy memories are disappearing... At dawn, armed with a burning patience, we shall enter into the splendid cities...” (A Season in Hell)

Teenage rebel, innovative poet, passionate lover, lonely heart...
The poet who came to Paris on a ‘Drunken Boat’ and lived ‘A Season in Hell’ and then had his ‘Illuminations’... Today Rimbaud is renowned neither as a stone quarry supervisor nor as a foreman. He has taken his place in the history of literature as the forerunner of Parnassian movement in literature which gave way to symbolism and decadence later on by seeking “art for art’s sake”. He is remembered as an influential poet who wrote the most innovative poetry of his age though only for four years in his lifetime... He is the great poet who passed by our land that we live on...


Rimbaud’s Oeuvre
The Drunken Boat (Le Bateau Ivre) 1871
The Illuminations (Les Illuminations) 1874
A Season in Hell (Une Saison en Enfer) 1873
(copies of it discovered at a Belgian publisher in 1901)


A Poem by Rimbaud
Sensation
Through blue summer nights I will pass along paths,
Pricked by wheat, trampling short grass:
Dreaming, I will feel coolness underfoot,
Will let breezes bathe my bare head.

Not a word, not a thought:
Boundless love will surge through my soul,
And I will wander far away, a vagabond
In Nature - as happily as with a woman.


Rimbaud in various disciplines of art
Though composed poetry for only four years in his lifetime, Rimbaud was influential not only in poetry and literature but also in various fields of art. His has impacts in the powerful movements of the 20th century such as Symbolism, Expressionism, and Aestheticism. The famous composer Benjamin Britten composed his poetry in ‘Les Illuminations’ (the Illuminations). Bob Dylan and Jim Morrison take him for inspiration. The film ‘Paris Blues’ (1961) narrates the poet’s life and his masterpiece ‘A Season in Hell’ was adapted for the screen. A retouched photography of Rimbaud showing him wearing jeans was the symbol of the student revolt in Paris in 1968.
*published in Caretta Magazine, Feb 2008

Kıbrıs’ta bir Fransız Şair: Arthur Rimbaud

“Yeniden bulundu! Ne? Sonsuzluk.

Güneşle oynaşan denizdir o.”

Ada, kaçış demektir. Özgürlük demektir. İnziva demektir. Medeniyet’in, kalabalığın uzağında kendi ütopyanın peşine düşmek demektir. Fransız şair Arthur Rimbaud için Kıbrıs, bunların hepsini vaat eden, yeni bulunmuş bir sonsuzluktu.

Kıbrıs’ta bir taşocağı... Taşocağında bir denetleyici... Kimi zaman işçilerle birlikte ağır işin altına girmenin hazzını seven bir Fransız... Bu kişi, gençlik yıllarında Paris’teki edebiyat çevrelerini şiirleriyle büyüleyen, 17 yaşında çağının en etkileyici ve yenilikçi şiirlerini yazan Arthur Rimbaud. Yazdığı tüm şiirleri bir çırpıda yakıp Avrupa’yı bir anda terk ederek, buraya, Kıbrıs’a geldi.

Ünlü Fransız şair Paul Verlaine, "Ne şeytandı ne ulu Tanrı; Rimbaud’ydu o, yani çok büyük bir şair, (...) kimseye benzemeyen bir çocuk!" diye söz eder ondan. On altı yaşından yirmi yaşına kadar, dört senelik ürünüyle o, şiir dünyasını biçimlendirmiş bir dehaydı. “Bırakın, kara şiirlerinizden, tuhaf çiçekler patlasın ve elektrikli kelebekler uçuşsun! Görmüyor musunuz, bu cehennem çağıdır!” diyerek şiiri, aristokrasi sohbetlerinden alıp, modern hayatın tam ortasına, tüm çıplaklığıyla yerleştirdi. “Ben, ötekidir” diyen şairin hayatı, bu aforizmasını kanıtlar nitelikte; şiir ve edebiyattan, ağır işçiliğe kadar uzanan bir eksende, iki farklı ötekiyi, tek bir yaşamda birleştiren bir efsaneydi.

Başlangıç

Rimbaud, hayata her anlamda çok hızlı bir giriş yapmış olmasıyla bilinir. 20 Ekim 1854 sabahı, onun gözleri açık doğduğu söylenir. Sonrasında kabına sığmaz bir genç olarak karşımıza çıkar. Asi ve sınırlarını aşmak isteyen, bunun için çabalayan, içi kaynayan bir gençtir. Öyle ki, Rimbaud’nun rötuşlanarak kot pantolon giydirilmiş bir resmi, 1968 Mayıs’ında Paris’teki öğrenci hareketinin sembolü olmuştur. Sık sık evden kaçan Rimbaud’nun rahatsız ruh hali, onu ülkesinden kıtalarca uzaklara taşıyacaktır.

Ünlü Fransız şair Verlaine, 1871 yılında bir sabah, bir mektupla karşılaşır. Muhtemelen kendisine gönderilen milyonlarca taslaktan biridir bu. Arthur Rimbaud imzalı. Elindeki şiirlerin imgesel gücü karşısında son derece etkilenen Verlaine, Rimbaud’ya yazdığı cevaba bir de tren bileti ekleyerek onu Paris’e davet eder: “Seni bekliyoruz, seni istiyoruz.”

Fransa’da, sonradan Sembolist ve Estetik akıma yol açacak, “sanat, sanat içindir”i savunan Dekadans hareketin öncülerinden olan Verlaine, 30 yaşlarında tahmin ettiği şairin aslında 17 yaşında taşralı bir genç olduğunu gördüğünde hayrete düşer. Onu Paris’te koruması altına alır ve edebi çevrelere tanıtır. Bu sırada eşi hamile olan Verlaine ile Rimbaud arasında arkadaşlıktan öte bir ilişki başlar. Rimbaud, ünlü eseri ‘Cehennemde bir Mevsim’de bu ilişkinin güncesini tutar. Verlaine’den kendisini “kurnaz tuzaklarla oyuna getiren bir şeytan” olarak söz eder. Rimbaud, Verlaine’i terk etmeye karar verdiğinde ise usta şair, onu bir silahla kolundan yaralar ve 2 sene hapis yatar. Bunun üzerine odasına kapanıp şiirler yazar Rimbaud uzun bir süre. Bir kitabı dolduracak kadar şiiri olduğunda ise onları alıp yayıncıları dolaşmaya başlar. Ancak, büyük şair Verlaine’i içine düşürdüğü durumdan, tüm edebi çevreler onu sorumlu tutmaktadır ve Rimbaud çok acı bir şekilde, her yayıncının kapısından çevrilir. Büyük bir çöküntü yaşamaktadır. Ve bu an, onun için her şeyin bittiği an olur. Şiirlerin hepsini ateşe atar ve ülkeyi terk eder. Bir başkası olmak üzere... Yıl, 1875...

Kaçış

“Günlerim doldu: Terk ediyorum seni Avrupa. Deniz kokusu yakacak ciğerlerimi, bilinmeyen iklimlerin güneşinde kavrulacak tenim” (Cehennemde Bir Mevsim)

Yıl 1878...Afrika’da birkaç durağın ardından ayak bastığı Kıbrıs, ona sükûnetiyle kucak açar. Burada bulunduğu süre boyunca, bir taş ocağında denetleyici olarak çalışır. Bir düşünce adamı olmaktan çıkıp bir hareket adamına dönüşür adeta. Ağır işler yapmaktan haz duyar. Şiir ölmüştür, onun için. Alsa ve asla “eski” yaşamından söz etmez. Onun kim olduğunu nerden geldiğini kimse bilmez, işvereni bile. Ona geçmişi sorulduğunda “sadece saçmalık, der, bir sürü saçmalık”. Rimbaud, bambaşka bir insan oluvermiştir. Sade ve sakin yaşamaktadır.

Kıbrıs’tan ailesine yazdığı ilk mektup, onun bundan sonraki yaşamına damgasını vuracak olan o izole yalnızlık hissinin kanıtlarını taşımaktadır: “en yakın köy, bir saat yürüyüş mesafesinde. Burada dağlar, deniz ve ırmaktan başka hiçbir şey yok. Evler yok. Toprak yok, bahçe yok, ağaç yok...”. Şiir de yok...

Rimbaud’yu buraya getiren neydi? Aşktan mı kaçıyordu, şiirden mi? Macera mı arıyordu sadece? Belki... Ancak daha kapsamlı bir değerlendirme bize şunu gösterir: Rimbaud’nun yaşadığı çağ, modernleşme ivmesinin en hızlı olduğu çağdı. Sanayi devrimi ile birlikte birçok değer hızlı bir değişim göstermişti. Burjuva sınıfı, düşmanca görülüyor ve burjuvaziyi çağrıştıran her şeye karşı savaş açılıyordu. Bir şair, toplum içindeki yerini gitgide kaybediyordu. 19. yüzyılın sonlarına doğru ise burjuvazi kararlı bir şekilde güçleniyordu. Tüm bu hızlı değişimler karşısında şair ve yazarlar, sosyal idealizmlerini sorguluyor, aidiyet sorunu yaşıyor ve kaçmayı yeğliyorlardı. İşte tam da bu edebi çevre arasında, bu yıllarda doğan akım “escapism”, yani “kaçış”tır. Hızla değişen kent değerlerinin karşısında, şair ve yazarlar ya doğaya ya da el değmemiş ülkelere sığınmışlardır. Acaba, Rimbaud da bir “escapist” miydi? Yaşamını tamamen değiştirmesinin ve tek kelimeyle ‘ortadan kaybolması’nın onu bir “escapist” yaptığı şüphesiz. Kaçış denince, edebiyatta akla ilk gelen şey “ada” olur hep. Ada, kaçış demektir, medeniyetten uzak bir durak demektir. Özellikle, 19. yüzyıl ortalarında, adalara ulaşımın sadece gemilerle mümkün olduğu düşünülürse, kişisel ütopyanın en muhtemel hedeflerinden birinin bir ada olduğu kesindir. Ne var ki Rimbaud, Kıbrıs’ta muhteşem bir yaşam sürmedi. Annesine mektuplarından onun sıkıntılı ve zor günler geçirdiğini öğreniyoruz. Ancak, bunun onun ütopyası olmadığını kim söyleyebilir ki?

Ocaktaki işçilerle giriştiği bir kavga sonucu adadaki işini bırakmak zorunda kalan Rimbaud, 1880’de Kıbrıs’tan ayrılır ve Kızıl Deniz yoluyla, Avrupa’dan gitgide daha da uzaklaşarak Aden’e gider. On bir yıllık sürgünün ardından, sağ bacağındaki ağrı nedeniyle, bir gemiyle Marseille’e gelir. 37 yaşındaki Rimbaud’nun sağ bacağı kanser teşhisi ile kesilir ve altı ay sonra da yaşamı sona erer.

Son

“Hadi gidelim... Tüm pislik hatıralar yok oluyor... gün doğarken, tutuşmuş bir sabırla donanmış tavrımızla gireceğiz göz kamaştıran kentlere...” (Cehennemde Bir Mevsim)

Asi genç, yenilikçi şair, tutkulu âşık, yalnız ruh...

‘Sarhoş Gemi’ ile Paris’e gelip ‘Cehennem’de Bir Mevsim’ yaşayan ve ruhunun ‘Aydınlanma’sına kavuşan şair... Rimbaud, bugün ne bir denetleyici ne de bir işçi olarak anılıyor. O, çağına damgasını vurmuş ‘sanat, sanat içindir’ diye haykıran, sembolizme ve dekadansa yol açan Parnasizm akımının öncüsü. Bu topraklardan geçen büyük şair...

Rimbaud’nun Eserleri

Sarhoş Gemi (Le Bateau Ivre) 1871

Aydınlanma (Les Illuminations) 1874

Cehennemde Bir Mevsim (Une Saison en Enfer) 1873, ölümünden sonra basıldı

Rimbaud’dan bir şiir

Özlem

Mavi yaz akşamlarında, özgür, gezeceğim,
ayaklarımın altında nemli, serin kırlar;
Başakları devşirip, otları ezeceğim,
Yıkayıp arıtacak çıplak başımı rüzgar;

Ne bir söz,ne düşünce, yalnız bitmeyen bir düş
Ve yüreğimde sevgi; büyük, sonsuz, umutlu,
Çekip gideceğim, çingene gibi, başıboş
Doğada, -bir kadınla birlikte gibi mutlu.

Sanatın çeşitli alanlarında Rimbaud

Rimbaud, sadece 4 yıl şiir yazmış olmasına rağmen, sadece şiir veya edebiyat alanında değil, hem sanatsal hem de sosyal birçok alanda etkili olmuştur. Sembolizm, İzlenimcilik ve Estetik hareket gibi 20. yüzyıla damgasını vuran belli başlı akımlarda onun etkileri vardır. Ünlü besteci Benjamin Britten, Rimbaud’nun ‘Les Illuminations(aydınlanma)’ adı altında toplanan şiirlerini bestelemiştir. Bob Dylan ve Jim Morrison, onu bir ilham kaynağı olarak kutsamışlardır. Ünlü şairin yaşamını konu alan ‘Paris Blues(1961)’ adlı bir film ve eseri ‘Cehennemde Bir Mevsim’ ile aynı adı taşıyan bir uyarlama mevcuttur. Paris 1968 öğrenci hareketinde, Rimbaud’nun rötuşlanarak kot pantolon giydirilmiş bir resmi, hareketin sembolü olarak literatürdeki yerini almıştır.

---Caretta Dergisi'nde ve Kibris Gazetesi'nde yayimlandi.